Atari, Commodore i komputery domowe lat 80. i 90.

Słowo „atari” wpisane w wyszukiwarkę rzadko dotyczy samej firmy. Zwykle chodzi o jedną z dwóch maszyn: konsolę Atari 2600, wydaną około września 1977 roku jako Atari Video Computer System (Wikipedia o Atari 2600), albo ośmiobitowy komputer z serii XL/XE, najczęściej Atari 65XE. To różne urządzenia z różnymi grami: kartridż od konsoli nie zadziała w komputerze i odwrotnie. Pierwsza decyzja przed zakupem to więc ustalenie, o które Atari chodzi.

Wokół nich w tym dziale stoją pozostałe komputery domowe, na których w Polsce grano: Commodore 64, jego niezgodny krewny Plus/4, Amiga 500 i brytyjski ZX Spectrum. Osobno opisany jest iMac G3 — nie komputer do gier, ale przedmiot kolekcjonerski z końca lat 90., który zamyka epokę domowych komputerów z kineskopem.

Które „Atari” masz na myśli

Oba teksty o Atari pokazują, jak rozpoznać model po obudowie i złączach, bo w obu rodzinach jedna nazwa kryła kilka wersji — od Heavy Sixera do 2600 Jr. w konsoli, od 800XL do 130XE w komputerach.

Komputery z tego działu

• Commodore 64 — Commodore 64 i jego wersje: klasyczny „chlebak”, płaski C64C i jasny C64G, złącza, magnetofon Datasette i to, co sprawdzić w używanym egzemplarzu.
• Commodore Plus/4 — Commodore Plus/4, który nie był C64: osobna platforma, na której gry z C64 nie działają. Warto go przeczytać, zanim kupi się „Commodore'a” bez numeru modelu.
• Amiga 500 — Amiga 500 i gry na Amigę: szesnastobitowy następca C64 w wielu domach, wersje Kickstartu i różnica między A500 a A500+.
• ZX Spectrum — ZX Spectrum i interfejs joysticka: modele od 48K do +3, klony sprzedawane w Polsce i to, dlaczego do gry na pierwszym Spectrum potrzebny był osobny interfejs.
• iMac G3 — kolorowy komputer Apple z 1998 roku, opisany jako obiekt kolekcjonerski, z tabelą wersji do rozpoznania po napędzie i kolorze.

Atari i Commodore w Polsce

W połowie lat 80. to ośmiobitowe Atari prowadziło na polskim rynku. Angielska Wikipedia podaje, że w 1985 roku sklepy Pewex sprzedały 5 500 sztuk, które szybko się rozeszły, a Atari wyparło wtedy ZX Spectrum i zostało liderem rynku w Polsce (Wikipedia o ośmiobitowych Atari). Commodore 64 trafił do oficjalnej sprzedaży w Peweksie w czerwcu 1988 roku, a szczyt jego popularności w Polsce przypadł według polskiej Wikipedii na około 1992 rok.

Stąd bierze się typowy polski zbiór: Atari 65XE albo 800XL z magnetofonem, obok niego C64 z Datasette, a na początku lat 90. Amiga 500. Każdy z tych komputerów ma własny tekst z modelami i złączami, więc ten przewodnik nie powtarza ich danych technicznych.

Dżojstik: jedna wtyczka do kilku maszyn

Dżojstik CX40 od Atari 2600 i jego 9-pinowe złącze stały się standardem, dlatego według Wikipedii działają także z Commodore 64, Amigą i ośmiobitowym Atari. W tym dziale są dwa wyjątki: Commodore Plus/4 ma okrągłe gniazda i wymaga adaptera, a pierwszy ZX Spectrum nie miał portu dżojstika wcale. Zanim kupi się „joystick atari” do konkretnego komputera, warto sprawdzić, czy ten komputer ma 9-pinowe gniazdo.

Jak podłączyć stary komputer do nowego telewizora

Wszystkie maszyny z tego działu projektowano pod telewizor kineskopowy. Wspólna zasada jest prosta: wyjście monitorowe albo kompozytowe daje lepszy obraz niż antenowe, a telewizor bez wejść analogowych wymaga skalera obrazu. Konsola Atari 2600 i pierwszy ZX Spectrum mają tylko wyjście antenowe, więc potrzebują telewizora z tunerem analogowym. Amiga 500 podaje kolorowy obraz przez złącze RGB. Dokładne kroki dla każdego modelu są w jego tekście.

Czego ten dział nie robi

• Nie podaje cen. Na pytania w rodzaju „atari cena” czy „commodore 64 cena” teksty odpowiadają tym, co wpływa na wartość: stan obudowy i klawiatury, komplet z zasilaczem, pudełko, wersja płyty. Kwoty na rynku wtórnym zmieniają się co tydzień.
• ⚠️ Nie jest instrukcją napraw. Zasilacze tych komputerów mają po kilkadziesiąt lat, a zasilacz spuchnięty, gorący albo pachnący spalenizną nie może być używany.
• Nie wskazuje, skąd brać gry. Emulatory tych komputerów istnieją; to, czy dana kopia gry może być legalnie używana, zależy od prawa autorskiego, a nie od sprzętu ani programu.
• Nie sprzedaje i nie skupuje. Serwis wyrósł z wrocławskiego sklepu z retro sprzętem, który już nie działa.